Ken je het elastiek-effect nog van de vorige keer? Onder stress val je terug op je natuurlijke gedrag. Ook al lukt het je normaal om je anders te gedragen. Maar wat als de elastiek van elk teamlid op hetzelfde moment knapt?
Dan heb je het perfecte recept voor de grootste conflicten op het werk. Wanneer alle elastieken tegelijk terugspringen, springen ze zelden allemaal dezelfde kant op.
Je voorkeursgedrag is hoe je van nature het liefst reageert. Het is je automatische piloot. In een rustige periode kan je jezelf "uitrekken" naar wat de situatie vraagt. Ben je van nature direct? Dan lukt het je om geduldig te zijn als dat nodig is. Werk je liever zonder vaste structuur? Dan lukt het je om toch structuur aan te houden als dat moet.
Maar onder stress verandert er iets in je hersenen. Het kost een mens meer moeite en aandacht om bewust en doelgericht gedrag te vertonen. Ingesleten, automatisch gedrag gaat vanzelf. Daarom neemt je automatische piloot het over zodra de druk stijgt. "Den elastiek" veert terug en je valt terug op wie je van nature bent.
Dat is bij één persoon al lastig. Stel je voor wat er dan gebeurt wanneer het een heel team overkomt?
De meeste managers denken dat een team onder druk juist beter samenwerkt. Iedereen werkt gefocust en trekt aan hetzelfde koord. Dacht het niet! Vaak gebeurt gewoon het tegenovergestelde. Juist op het moment dat een team elkaar het hardst nodig heeft, valt iedereen terug op zijn eigen automatische piloot, en die piloten wijzen zelden dezelfde richting uit.
Voorbeeld: Een team zit een week voor de deadline.
Nele heeft een hoge Dominantie. Ze is van nature sturend. Ze neemt plots de leiding, zonder overleg en wil vooral vooruitgang zien en geen tijd verliezen aan nutteloze vergaderingen.
Tom heeft een hoge Sociabiliteit & Contact en Sociale Empathie. Hij is van nature verbindend en inlevend. Hij voelt de spanning en probeert de sfeer te redden door een babbeltje te slaan, net op een moment dat daar geen tijd voor is.
Sofie heeft een hoge Orde & Structuur. Ze is van nature accuraat. Ze blijft cijfers controleren, ook al tikt de klok genadeloos verder.
Karel daarentegen heeft een lage Orde & Structuur. Hij is van nature creatief en laat het allemaal op zich afkomen: "Ik zie wel wat er op mijn pad komt."
Voor de deadline werkten deze vier prima samen. Onder druk lijkt het plots alsof ze in vier verschillende teams zitten.
Dat we terugvallen op automatische piloot kan voor vervelende situaties zorgen: Nele's hoge Dominantie kan bij Tom overkomen als "bot". Tom's hoge Sociabiliteit & Contact komt bij Nele dan weer misschien over als "niet ter zake" en Sofie's hoge Orde & Structuur komt bij de anderen potentieel over als "muggenzifterig". Karels lage Orde & Structuur kan bij Sofie dan wellicht overkomen als "chaotisch".
Frustraties en irritaties bouwen zich op. De meesten denken waarschijnlijk: "amai, ik had geen idee dat die zo is. Daar valt weinig mee samen te werken."
Niemand denkt: "oei, zijn elastiek is net teruggesprongen."
Die irritatie verdwijnt ook niet altijd vanzelf in de rustige week erna. Dat heeft te maken met het feit dat niemand het gedrag herkende voor wat het echt was: een voorspelbare, tijdelijke reactie op stress. Geen persoonlijke aanval en ook geen definitief oordeel over iemands karakter.
Bij één persoon draait duurzaam presteren om een goede match: taken die aansluiten bij je natuurlijke gedrag. Bij een team komt daar nog iets bij. Als je weet welk gedrag er in de groep aanwezig is, zie je het moment aankomen waarop iedereen tegelijk terugvalt op zijn automatische piloot, en hoef je nadien geen schade te herstellen.
Teams die elkaars voorkeursgedrag kennen, doen twee dingen anders zodra de druk stijgt:
Dat objectief in kaart brengen van ieders voorkeursgedrag - en waar dat elkaar in een team versterkt of net botst - is precies waar teamdynamiek in kaart brengen over gaat.
Herken je dit in je eigen team? Ontstaat de meeste wrijving net tijdens de drukste periodes? En bij wie in je team merk jij het eerst dat het elastiek terugspringt?